Türkiye'nin Fiziki Özellikleri
5 soruluk gerçek sınav dağılımı
- Türkiye'nin Yerşekilleri ve Özellikleri
- Türkiye'nin Yerşekillerinin Genel Özellikleri
- Fiziki Haritalar
- Türkiye'nin Jeolojik Geçmişi
- Türkiye'nin Platoları ve Ovaları
- Türkiye'de Dış Güçlerin Oluşturduğu Yer Şekilleri
- Türkiye'nin Kıyı Tipleri
- Türkiye'de Toprak Oluşumu ve Tipleri
- Türkiye'nin Su Varlığı
- Türkiye'de Doğal Afetler
Türkiye'nin Fiziki Özellikleri
KPSS Coğrafya testinde Türkiye’nin fiziki özellikleri; yer şekilleri, dağlar, ovalar, akarsular, göller ve kıyı tipleri üzerinden sıkça sorulur.
1. Türkiye'nin Yerşekilleri ve Özellikleri
- Yer şekilleri çok çeşitlidir, bu durum iklim ve ulaşımı etkiler.
- Dağlar, platolar ve ovalar geniş alan kaplar.
- Yükselti ve engebelilik fazladır → tarım, ulaşım ve yerleşimi etkiler.
2. Türkiye'nin Yerşekillerinin Genel Özellikleri
- Ortalama yükselti fazladır (1132 m).
- Batıdan doğuya doğru yükselti artar.
- Dağlar genellikle doğu-batı yönlü uzanır.
- Kıyı ile iç kesimler arasında iklim farklılıkları vardır.
3. Fiziki Haritalar
- Yükselti ve engebeyi gösterir.
- Yeşil renk → alçak alanlar, kahverengi → yüksek alanlar.
- Türkiye fiziki haritasında doğu daha koyu kahverengi tonlarla gösterilir (yükseklik).
4. Türkiye'nin Jeolojik Geçmişi
- Alp-Himalaya orojenezi sırasında oluşmuştur.
- III. jeolojik zamanda Toroslar ve Kuzey Anadolu Dağları oluştu.
- IV. zamanda buzullar etkili olmuştur.
- Deprem, volkanizma ve sıcak su kaynakları jeolojik yapıyla ilgilidir.
5. Türkiye'nin Platoları ve Ovaları
- İç Anadolu → Obruk, Haymana, Cihanbeyli platoları.
- Doğu Anadolu → Erzurum-Kars platosu.
- Güneydoğu Anadolu → Gaziantep, Şanlıurfa platoları.
- Büyük ovalar: Çukurova, Bafra, Çarşamba, Konya Ovası, Erzurum Ovası.
6. Türkiye'de Dış Güçlerin Oluşturduğu Yer Şekilleri
- Akarsular → Vadiler, kanyonlar (Köprülü Kanyon).
- Rüzgarlar → Peribacaları (Kapadokya).
- Buzullar → Buzul gölleri (Ağrı, Kaçkar Dağları).
- Yer altı suları → Traverten (Pamukkale), mağara ve obruklar.
7. Türkiye'nin Kıyı Tipleri
- Karadeniz ve Akdeniz → Boyuna kıyı (dağlar kıyıya paralel).
- Ege Denizi → Enine kıyı (dağlar kıyıya dik).
- İstanbul ve Çanakkale Boğazları → Ria tipi kıyı.
- Muğla kıyıları → Dalmaçya tipi kıyı.
8. Türkiye'nin Dağları ve Özellikleri
- Kuzey Anadolu Dağları (Kaçkar, Ilgaz, Bolu).
- Toros Dağları (Bey, Bolkar, Aladağlar).
- Volkanik Dağlar: Ağrı, Erciyes, Hasan, Nemrut, Süphan, Karacadağ.
- Uludağ (Bursa) → eski volkan, turizm merkezi.
9. Türkiye'nin Akarsuları ve Özellikleri
- Genellikle rejimleri düzensizdir.
- Akarsu boyları kısadır, hidroelektrik potansiyeli yüksektir.
- Fırat ve Dicle → Basra Körfezi’ne dökülür.
- Kızılırmak → Türkiye’nin en uzun akarsuyu.
- Çoruh → en hızlı akan akarsulardan, rafting için uygundur.
10. Türkiye'nin Gölleri ve Özellikleri
- Van Gölü → en büyük göl, sodalıdır.
- Tuz Gölü → en tuzlu göl.
- Beyşehir → en büyük tatlı su gölü.
- Eğirdir ve Burdur gölleri → göller yöresi.
- Sapanca, Manyas → tektonik göller.