Noktalama İşaretleri
1 soruluk gerçek sınav dağılımı
- Nokta, Virgül, Noktalı Virgül
- İki Nokta, Üç Nokta
- Soru, Ünlem, Tırnak İşaretleri
- Parantez, Kesme İşareti
Noktalama İşaretleri
KPSS Türkçe noktalama işaretleri konusunda bilinmesi gereken temel hap bilgiler.
1. Nokta ( . )
- Nokta, cümle sonunda, kısaltmalarda ve sayılarda kullanılır.
- Cümle sonunda, kısaltmalarda, sayılarda nokta kullanılır.
- Örnek 1: 'Kitap okudum.' (cümle sonu), 'Dr.' (kısaltma), '5.' (sayı).
- Örnek 2: 'Evden geldi.' (cümle sonu), 'Prof.' (kısaltma), '10.' (sayı).
- Örnek 3: 'Güzel yazdı.' (cümle sonu), 'Müd.' (kısaltma), '15.' (sayı).
- Örnek 4: 'Çalıştım.' (cümle sonu), 'Av.' (kısaltma), '20.' (sayı).
- Örnek 5: 'Başardım.' (cümle sonu), 'Hak.' (kısaltma), '25.' (sayı).
2. Virgül ( , )
- Virgül, sıralı öğeleri, bağlaçları, ara sözleri ayırmak için kullanılır.
- Sıralı öğeleri, bağlaçları, ara sözleri ayırmak için virgül kullanılır.
- Örnek 1: 'Kitap, defter, kalem aldım.' (sıralı öğeler), 'Geldi, gördü, gitti.' (sıralı eylemler).
- Örnek 2: 'Ahmet, çalışkan öğrenci, başardı.' (ara söz), 'Ev, büyük ev, güzeldi.' (ara söz).
- Örnek 3: 'Kitap okudum, yazdım, sildim.' (sıralı eylemler), 'Güzel, büyük, temiz ev.' (sıralı sıfatlar).
- Örnek 4: 'Çalıştı, başardı, sevindi.' (sıralı eylemler), 'Kırmızı, mavi, yeşil renkler.' (sıralı sıfatlar).
- Örnek 5: 'Okudu, anladı, uyguladı.' (sıralı eylemler), 'Hızlı, dikkatli, başarılı.' (sıralı sıfatlar).
3. Noktalı Virgül ( ; )
- Noktalı virgül, cümleleri, sıralı öğeleri ayırmak için kullanılır.
- Cümleleri, sıralı öğeleri ayırmak için noktalı virgül kullanılır.
- Örnek 1: 'Kitap okudum; yazdım.' (cümle ayırma), 'Geldi; gördü; gitti.' (eylem ayırma).
- Örnek 2: 'Çalıştı; başardı.' (cümle ayırma), 'Okudu; anladı; uyguladı.' (eylem ayırma).
- Örnek 3: 'Evden geldi; eve gitti.' (cümle ayırma), 'Yazdı; sildi; tekrar yazdı.' (eylem ayırma).
- Örnek 4: 'Hızlı koştu; yoruldu.' (cümle ayırma), 'Güzel yazdı; beğenildi.' (cümle ayırma).
- Örnek 5: 'Dikkatli okudu; anladı.' (cümle ayırma), 'Çalıştı; başardı; sevindi.' (eylem ayırma).
4. İki Nokta ( : )
- İki nokta, açıklama, örnek, konuşma başında kullanılır.
- Açıklama, örnek, konuşma başında iki nokta kullanılır.
- Örnek 1: 'Şunları aldım: kitap, defter, kalem.' (açıklama), 'Örnek: güzel kitap.' (örnek).
- Örnek 2: 'Dedi ki: "Geldim."' (konuşma), 'Şunları yaptım: okudum, yazdım.' (açıklama).
- Örnek 3: 'Örnekler: güzel, büyük, temiz.' (örnek), 'Söyledi: "Başardım."' (konuşma).
- Örnek 4: 'Şunları gördüm: ev, araba, ağaç.' (açıklama), 'Dedi: "Güzel."' (konuşma).
- Örnek 5: 'Örnek: çalışkan öğrenci.' (örnek), 'Şunları aldı: kitap, kalem.' (açıklama).
5. Üç Nokta ( ... )
- Üç nokta, eksik bırakılan, devam eden, duraksayan ifadelerde kullanılır.
- Eksik bırakılan, devam eden, duraksayan ifadelerde üç nokta kullanılır.
- Örnek 1: 'Kitap, defter, kalem...' (devam eden liste), 'Geldi, gördü, gitti...' (devam eden eylemler).
- Örnek 2: 'Güzel, büyük, temiz...' (devam eden sıfatlar), 'Okudu, yazdı, sildi...' (devam eden eylemler).
- Örnek 3: 'Hızlı, dikkatli, başarılı...' (devam eden sıfatlar), 'Çalıştı, başardı, sevindi...' (devam eden eylemler).
- Örnek 4: 'Kırmızı, mavi, yeşil...' (devam eden renkler), 'Ev, araba, ağaç...' (devam eden varlıklar).
- Örnek 5: 'Öğrendi, uyguladı, başardı...' (devam eden eylemler), 'Güzel, hoş, sevimli...' (devam eden sıfatlar).
6. Soru İşareti ( ? )
- Soru işareti, soru cümlelerinin sonunda kullanılır.
- Soru cümlelerinin sonunda soru işareti kullanılır.
- Örnek 1: 'Kitap okudun mu?' (soru), 'Hava güzel mi?' (soru), 'Evden geldi mi?' (soru).
- Örnek 2: 'Nasılsın?' (soru), 'Neredesin?' (soru), 'Ne yapıyorsun?' (soru).
- Örnek 3: 'Kaç yaşındasın?' (soru), 'Hangi kitabı okudun?' (soru), 'Ne zaman geldin?' (soru).
- Örnek 4: 'Kim geldi?' (soru), 'Nereye gittin?' (soru), 'Ne kadar çalıştın?' (soru).
- Örnek 5: 'Hangi okula gidiyorsun?' (soru), 'Ne zaman başladın?' (soru), 'Nasıl başardın?' (soru).
7. Ünlem İşareti ( ! )
- Ünlem işareti, duyguları, heyecanı, şaşkınlığı ifade eden cümlelerde kullanılır.
- Duyguları, heyecanı, şaşkınlığı ifade eden cümlelerde ünlem işareti kullanılır.
- Örnek 1: 'Ne güzel!' (ünlem), 'Vay canına!' (ünlem), 'Haydi gidelim!' (ünlem).
- Örnek 2: 'Ah ne güzel!' (ünlem), 'Eyvah!' (ünlem), 'Bravo!' (ünlem).
- Örnek 3: 'Harika!' (ünlem), 'Mükemmel!' (ünlem), 'Süper!' (ünlem).
- Örnek 4: 'İnanılmaz!' (ünlem), 'Muhteşem!' (ünlem), 'Harika!' (ünlem).
- Örnek 5: 'Ne kadar güzel!' (ünlem), 'Çok hoş!' (ünlem), 'Harika bir gün!' (ünlem).
8. Kısa Çizgi ( - )
- Kısa çizgi, kelimeleri birleştirmek, satır sonunda bölmek için kullanılır.
- Kelimeleri birleştirmek, satır sonunda bölmek için kısa çizgi kullanılır.
- Örnek 1: 'Türk-İngiliz' (kelime birleştirme), 'kitap-lık' (satır sonu bölme).
- Örnek 2: 'Ankara-İstanbul' (yer birleştirme), 'öğren-ci' (satır sonu bölme).
- Örnek 3: 'Türk-Amerikan' (kelime birleştirme), 'çalış-kan' (satır sonu bölme).
- Örnek 4: 'İstanbul-Ankara' (yer birleştirme), 'güzel-lik' (satır sonu bölme).
- Örnek 5: 'Türk-Alman' (kelime birleştirme), 'başarı-lı' (satır sonu bölme).
9. Uzun Çizgi ( — )
- Uzun çizgi, konuşmaları, ara sözleri belirtmek için kullanılır.
- Konuşmaları, ara sözleri belirtmek için uzun çizgi kullanılır.
- Örnek 1: '— Geldim, dedi.' (konuşma), '— Ne güzel!' (konuşma).
- Örnek 2: '— Nasılsın?' (konuşma), '— İyiyim.' (konuşma).
- Örnek 3: '— Ne yapıyorsun?' (konuşma), '— Kitap okuyorum.' (konuşma).
- Örnek 4: '— Hangi kitabı?' (konuşma), '— Roman okuyorum.' (konuşma).
- Örnek 5: '— Güzel mi?' (konuşma), '— Çok güzel.' (konuşma).
10. Tırnak İşareti ( " " )
- Tırnak işareti, alıntıları, özel anlamlı kelimeleri belirtmek için kullanılır.
- Alıntıları, özel anlamlı kelimeleri belirtmek için tırnak işareti kullanılır.
- Örnek 1: '"Kitap okumak güzeldir."' (alıntı), '"Güzel" kelimesi sıfattır.' (özel anlam).
- Örnek 2: '"Çalışmak başarının anahtarıdır."' (alıntı), '"Başarı" hedefimizdir.' (özel anlam).
- Örnek 3: '"Eğitim önemlidir."' (alıntı), '"Eğitim" kelimesi önemlidir.' (özel anlam).
- Örnek 4: '"Okumak geliştirir."' (alıntı), '"Okumak" fiilidir.' (özel anlam).
- Örnek 5: '"Yazmak öğretir."' (alıntı), '"Yazmak" eylemidir.' (özel anlam).
11. Parantez ( )
- Parantez, açıklamaları, ek bilgileri belirtmek için kullanılır.
- Açıklamaları, ek bilgileri belirtmek için parantez kullanılır.
- Örnek 1: 'Kitap (değerli) güzeldi.' (açıklama), 'Ev (büyük) güzeldi.' (açıklama).
- Örnek 2: 'Öğrenci (çalışkan) başardı.' (açıklama), 'Araba (hızlı) güzel.' (açıklama).
- Örnek 3: 'Güzel (çok) bir gün.' (açıklama), 'Büyük (çok) ev.' (açıklama).
- Örnek 4: 'Küçük (az) kitap.' (açıklama), 'Değerli (pahalı) eşya.' (açıklama).
- Örnek 5: 'Çalışkan (başarılı) öğrenci.' (açıklama), 'Güzel (hoş) manzara.' (açıklama).
12. Kesme İşareti ( ' )
- Kesme işareti, özel isimlerden sonra gelen ekleri ayırmak için kullanılır.
- Özel isimlerden sonra gelen ekleri ayırmak için kesme işareti kullanılır.
- Örnek 1: 'Ahmet'in kitabı' (kesme), 'Ayşe'nin evi' (kesme), 'Mehmet'in arabası' (kesme).
- Örnek 2: 'Türkiye'nin başkenti' (kesme), 'İstanbul'un nüfusu' (kesme), 'Ankara'nın havası' (kesme).
- Örnek 3: 'Ali'nin kitabı' (kesme), 'Fatma'nın evi' (kesme), 'Hasan'ın arabası' (kesme).
- Örnek 4: 'Türkiye'nin güzelliği' (kesme), 'İstanbul'un tarihi' (kesme), 'Ankara'nın soğuğu' (kesme).
- Örnek 5: 'Öğrenci'nin başarısı' (kesme), 'Öğretmen'in kitabı' (kesme), 'Doktor'un muayenesi' (kesme).
13. Noktalama İşaretlerinin Kullanım Kuralları
- Noktalama işaretleri, cümlenin anlamını netleştirmek için kullanılır.
- Cümlenin anlamını netleştirmek için noktalama işaretleri kullanılır.
- Örnek 1: 'Kitap okudum.' (nokta ile cümle biter), 'Kitap okudum!' (ünlem ile duygu belirtilir).
- Örnek 2: 'Kitap okudum?' (soru işareti ile soru belirtilir), 'Kitap, defter, kalem.' (virgül ile sıralama).
- Örnek 3: 'Kitap okudum; yazdım.' (noktalı virgül ile cümle ayrılır), 'Şunları aldım: kitap, defter.' (iki nokta ile açıklama).
- Örnek 4: 'Kitap, defter, kalem...' (üç nokta ile devam belirtilir), '— Geldim, dedi.' (uzun çizgi ile konuşma).
- Örnek 5: '"Kitap okumak güzeldir."' (tırnak ile alıntı), 'Kitap (değerli) güzeldi.' (parantez ile açıklama).
14. KPSS'de Sık Çıkan Noktalama Soruları
- KPSS'de noktalama işaretleri konusunda virgül, nokta, soru işareti soruları çıkar.
- Virgül, nokta, soru işareti kullanımı konusunda sorular gelir.
- Örnek 1: 'Hangi cümlede noktalama hatası vardır?' türü sorular.
- Örnek 2: 'Aşağıdaki cümlelerden hangisinde virgül doğru kullanılmıştır?' türü sorular.
- Örnek 3: 'Noktalama işaretlerine uygun olan cümle hangisidir?' türü sorular.
- Örnek 4: 'Hangi cümlede soru işareti doğru kullanılmıştır?' türü sorular.
- Örnek 5: 'Aşağıdaki cümlelerden hangisinde noktalama hatası yoktur?' türü sorular.