Sözcük Türleri
2 soruluk gerçek sınav dağılımı
- İsim
- Sıfat
- Zamir
- Zarf
- Edat
- Bağlaç
- Ünlem
- Fiil, Fiilimsi, Ek Fiil
Sözcük Türleri
KPSS Türkçe sözcük türleri konusunda bilinmesi gereken temel hap bilgiler.
1. İsim (Ad)
- İsim, varlıkları, kavramları, duyguları adlandıran sözcük türüdür.
- İsimler, canlı ve cansız varlıkları, soyut ve somut kavramları karşılar.
- Örnek 1: 'kitap' → isim (cansız varlık).
- Örnek 2: 'ağaç' → isim (canlı varlık).
- Örnek 3: 'sevgi' → isim (soyut kavram).
- İsimler, cümlede özne, nesne, tümleç görevinde kullanılabilir.
2. Varlıkların Türüne Göre İsimler
- Somut isimler, beş duyu organımızla algılayabildiğimiz varlıkları karşılar.
- Soyut isimler, beş duyu organımızla algılayamadığımız kavramları karşılar.
- Örnek: 'masa, kalem' (somut), 'sevgi, akıl' (soyut) isimlerdir.
- Somut ve soyut isimleri ayırt etmek önemlidir.
3. Varlıkların Sayılarına Göre İsimler
- Tekil isimler, tek bir varlığı karşılayan isimlerdir.
- Çoğul isimler, birden fazla varlığı karşılayan isimlerdir.
- Örnek: 'kitap' (tekil), 'kitaplar' (çoğul) isimlerdir.
- İsimlerin tekil ve çoğul hallerini bilmek önemlidir.
4. İsmin Hâlleri
- İsmin hâlleri, ismin cümledeki görevini belirleyen eklerdir.
- Türkçede 5 hâl vardır: yalın, belirtme, yönelme, bulunma, ayrılma.
- Örnek: 'ev' (yalın), 'evi' (belirtme), 'eve' (yönelme), 'evde' (bulunma), 'evden' (ayrılma).
- İsmin hâllerini bilmek, cümle çözümlemesinde önemlidir.
5. İsim Tamlamaları
- İsim tamlaması, iki ismin bir araya gelerek oluşturduğu söz grubudur.
- İsim tamlaması türleri: belirtili, belirtisiz, takısız, zincirleme.
- Örnek: 'evin kapısı' (belirtili), 'kitap rafı' (belirtisiz) tamlamalarıdır.
- İsim tamlamalarını tespit etmek, cümle çözümlemesinde önemlidir.
6. Zamir (Adıl)
- Zamir, ismin yerine kullanılan sözcük türüdür.
- Zamirler, isimlerin yerini tutarak tekrardan kaçınmayı sağlar.
- Örnek: 'O kitabı okudum' cümlesinde 'o' zamiri 'kitap' isminin yerine kullanılmıştır.
- Zamirleri tespit etmek, cümle çözümlemesinde önemlidir.
7. Kişi Zamirleri
- Kişi zamirleri, kişileri karşılayan zamirlerdir.
- Kişi zamirleri: ben, sen, o, biz, siz, onlar.
- Örnek: 'Ben kitap okudum' cümlesinde 'ben' kişi zamiridir.
- Kişi zamirlerini bilmek, cümle çözümlemesinde önemlidir.
8. İşaret Zamirleri
- İşaret zamirleri, varlıkları işaret ederek karşılayan zamirlerdir.
- İşaret zamirleri: bu, şu, o, bunlar, şunlar, onlar.
- Örnek: 'Bu güzel' cümlesinde 'bu' işaret zamiridir.
- İşaret zamirlerini tespit etmek önemlidir.
9. Belgisiz Zamirler
- Belgisiz zamirler, belirsiz varlıkları karşılayan zamirlerdir.
- Belgisiz zamirler: bazı, birkaç, herkes, kimse, hiçbiri.
- Örnek: 'Bazıları geldi' cümlesinde 'bazıları' belgisiz zamirdir.
- Belgisiz zamirleri tespit etmek önemlidir.
10. Soru Zamirleri
- Soru zamirleri, soru sorarak varlıkları karşılayan zamirlerdir.
- Soru zamirleri: kim, ne, hangi, kaç, nerede.
- Örnek: 'Kim geldi?' cümlesinde 'kim' soru zamiridir.
- Soru zamirlerini tespit etmek önemlidir.
11. İlgi Zamiri
- İlgi zamiri, isim tamlamalarında tamlananın yerine kullanılan zamirdir.
- İlgi zamiri: -ki eki ile yapılır.
- Örnek: 'Benim kitabım' yerine 'benimki' ifadesi kullanılabilir.
- İlgi zamirini tespit etmek önemlidir.
12. Sıfat (Ön Ad)
- Sıfat, isimleri niteleyen veya belirten sözcük türüdür.
- Sıfatlar, isimlerden önce gelir ve onları niteler veya belirtir.
- Örnek: 'güzel kitap' ifadesinde 'güzel' sıfat, 'kitap' isimdir.
- Sıfatları tespit etmek, cümle çözümlemesinde önemlidir.
13. Niteleme Sıfatları
- Niteleme sıfatları, isimlerin özelliklerini belirten sıfatlardır.
- Niteleme sıfatları, isimlerin nasıl olduğunu gösterir.
- Örnek: 'büyük ev, kırmızı elma, güzel çiçek' ifadelerinde niteleme sıfatları vardır.
- Niteleme sıfatlarını tespit etmek önemlidir.
14. Belgisiz Sıfatlar
- Belgisiz sıfatlar, isimleri belirsiz şekilde belirten sıfatlardır.
- Belgisiz sıfatlar: bazı, birkaç, her, hiçbir, bütün.
- Örnek: 'bazı kitaplar, birkaç öğrenci' ifadelerinde belgisiz sıfatlar vardır.
- Belgisiz sıfatları tespit etmek önemlidir.
15. Sayı Sıfatları
- Sayı sıfatları, isimlerin sayısını belirten sıfatlardır.
- Sayı sıfatları: bir, iki, üç, ilk, son, kaçıncı.
- Örnek: 'üç kitap, ilk gün, son sınav' ifadelerinde sayı sıfatları vardır.
- Sayı sıfatlarını tespit etmek önemlidir.
16. Soru Sıfatları
- Soru sıfatları, soru sorarak isimleri belirten sıfatlardır.
- Soru sıfatları: hangi, kaç, nasıl, ne kadar.
- Örnek: 'hangi kitap, kaç öğrenci' ifadelerinde soru sıfatları vardır.
- Soru sıfatlarını tespit etmek önemlidir.
17. İşaret Sıfatları
- İşaret sıfatları, isimleri işaret ederek belirten sıfatlardır.
- İşaret sıfatları: bu, şu, o, böyle, şöyle, öyle.
- Örnek: 'bu kitap, şu ev' ifadelerinde işaret sıfatları vardır.
- İşaret sıfatlarını tespit etmek önemlidir.
18. Sıfat Tamlamaları
- Sıfat tamlaması, sıfat ile ismin bir araya gelerek oluşturduğu söz grubudur.
- Sıfat tamlamasında sıfat, ismi niteler veya belirtir.
- Örnek: 'güzel kitap, büyük ev' sıfat tamlamalarıdır.
- Sıfat tamlamalarını tespit etmek önemlidir.
19. Zarf (Belirteç)
- Zarf, fiilleri, sıfatları veya başka zarfları niteleyen sözcük türüdür.
- Zarflar, eylemlerin nasıl, ne zaman, nerede yapıldığını belirtir.
- Örnek: 'hızlı koştu' ifadesinde 'hızlı' zarftır.
- Zarfları tespit etmek, cümle çözümlemesinde önemlidir.
20. Durum Zarfları
- Durum zarfları, eylemlerin nasıl yapıldığını belirten zarflardır.
- Durum zarfları, eylemlerin durumunu gösterir.
- Örnek: 'güzel yazdı, hızlı koştu' ifadelerinde durum zarfları vardır.
- Durum zarflarını tespit etmek önemlidir.
21. Zaman Zarfları
- Zaman zarfları, eylemlerin ne zaman yapıldığını belirten zarflardır.
- Zaman zarfları: dün, bugün, yarın, şimdi, hemen.
- Örnek: 'dün geldi, şimdi gidiyor' ifadelerinde zaman zarfları vardır.
- Zaman zarflarını tespit etmek önemlidir.
22. Yer-Yön Zarfları
- Yer-yön zarfları, eylemlerin nerede yapıldığını belirten zarflardır.
- Yer-yön zarfları: yukarı, aşağı, içeri, dışarı, ileri, geri.
- Örnek: 'yukarı çıktı, içeri girdi' ifadelerinde yer-yön zarfları vardır.
- Yer-yön zarflarını tespit etmek önemlidir.
23. Miktar Zarfları
- Miktar zarfları, eylemlerin ne kadar yapıldığını belirten zarflardır.
- Miktar zarfları: çok, az, biraz, fazla, yeterince.
- Örnek: 'çok çalıştı, az uyudu' ifadelerinde miktar zarfları vardır.
- Miktar zarflarını tespit etmek önemlidir.
24. Soru Zarfları
- Soru zarfları, soru sorarak eylemlerin özelliklerini belirten zarflardır.
- Soru zarfları: nasıl, ne zaman, nerede, niçin, neden.
- Örnek: 'nasıl gitti, ne zaman geldi' ifadelerinde soru zarfları vardır.
- Soru zarflarını tespit etmek önemlidir.
25. Fiil (Eylem)
- Fiil, varlıkların yaptığı işi, oluşu, durumu karşılayan sözcük türüdür.
- Fiiller, cümlede yüklem görevinde kullanılır.
- Örnek: 'okudum, geldi, güzel' sözcüklerinden 'okudum' ve 'geldi' fiildir.
- Fiilleri tespit etmek, cümle çözümlemesinde önemlidir.
26. Fiil Çatıları
- Fiil çatıları, fiillerin özne ve nesne ile olan ilişkisini gösterir.
- Fiil çatıları: etken, edilgen, dönüşlü, işteş.
- Örnek: 'okudum' (etken), 'okundu' (edilgen) fiil çatılarıdır.
- Fiil çatılarını bilmek, cümle çözümlemesinde önemlidir.
27. Edat (İlgeç)
- Edat, sözcükler arasında anlam ilişkisi kuran sözcük türüdür.
- Edatlar, tek başına anlam taşımaz, başka sözcüklerle birlikte anlam kazanır.
- Örnek: 'için, gibi, kadar, ile' sözcükleri edattır.
- Edatları tespit etmek, cümle çözümlemesinde önemlidir.
28. Bağlaç
- Bağlaç, sözcükleri, söz gruplarını veya cümleleri bağlayan sözcük türüdür.
- Bağlaçlar, eş görevli öğeleri veya cümleleri birbirine bağlar.
- Örnek: 've, ama, fakat, çünkü' sözcükleri bağlaçtır.
- Bağlaçları tespit etmek, cümle çözümlemesinde önemlidir.
29. Ünlem
- Ünlem, duyguları, heyecanı, şaşkınlığı ifade eden sözcük türüdür.
- Ünlemler, genellikle cümle başında veya sonunda kullanılır.
- Örnek: 'ah, vay, ey, haydi' sözcükleri ünlemdir.
- Ünlemleri tespit etmek, cümle çözümlemesinde önemlidir.
30. Fiilimsiler (Eylemsiler)
- Fiilimsi, fiilden türeyen ancak fiil olmayan sözcük türüdür.
- Fiilimsiler, fiil gibi çekimlenmez, isim, sıfat veya zarf görevinde kullanılır.
- Örnek: 'okumak, okuyan, okuyarak' sözcükleri fiilimsidir.
- Fiilimsileri tespit etmek, cümle çözümlemesinde önemlidir.
31. İsim-Fiil
- İsim-fiil, fiilden türeyen ve isim görevinde kullanılan fiilimsidir.
- İsim-fiil ekleri: -mak, -mek, -ma, -me, -ış, -iş, -uş, -üş.
- Örnek: 'okumak, yazma, geliş' sözcükleri isim-fiildir.
- İsim-fiilleri tespit etmek önemlidir.
32. Sıfat-Fiil
- Sıfat-fiil, fiilden türeyen ve sıfat görevinde kullanılan fiilimsidir.
- Sıfat-fiil ekleri: -an, -en, -ası, -esi, -maz, -mez, -dık, -dik, -acak, -ecek.
- Örnek: 'okuyan, gelecek, gülen' sözcükleri sıfat-fiildir.
- Sıfat-fiilleri tespit etmek önemlidir.
33. Zarf-Fiil
- Zarf-fiil, fiilden türeyen ve zarf görevinde kullanılan fiilimsidir.
- Zarf-fiil ekleri: -arak, -erek, -madan, -meden, -ken, -ince, -eli, -alı.
- Örnek: 'okuyarak, gelmeden, giderken' sözcükleri zarf-fiildir.
- Zarf-fiilleri tespit etmek önemlidir.
34. Fiilimsi Türleri
- Fiilimsi türleri: isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil olmak üzere üçe ayrılır.
- Her fiilimsi türü farklı eklerle yapılır ve farklı görevlerde kullanılır.
- Örnek: 'okumak' (isim-fiil), 'okuyan' (sıfat-fiil), 'okuyarak' (zarf-fiil).
- Fiilimsi türlerini ayırt etmek önemlidir.
35. Fiilimsi Grupları
- Fiilimsi grubu, fiilimsi ile onun tamamlayıcı öğelerinden oluşan söz grubudur.
- Fiilimsi grubu, cümlede tek öğe gibi işlev görür.
- Örnek: 'kitap okumak, eve gelmek' fiilimsi gruplarıdır.
- Fiilimsi gruplarını tespit etmek önemlidir.
36. Yardımcı Fiiller
- Yardımcı fiil, asıl fiille birlikte kullanılan ve anlamı güçlendiren fiillerdir.
- Yardımcı fiiller: etmek, olmak, eylemek, kılmak.
- Örnek: 'teşekkür etmek, mutlu olmak' ifadelerinde yardımcı fiiller vardır.
- Yardımcı fiilleri tespit etmek önemlidir.
37. Ek Fiil (Ek-Eylem)
- Ek fiil, isimleri yüklem yapan veya fiillere zaman kazandıran ektir.
- Ek fiil ekleri: -idi, -imiş, -ise, -dir.
- Örnek: 'öğrenciydim, güzelmiş, evdir' ifadelerinde ek fiil vardır.
- Ek fiili tespit etmek, cümle çözümlemesinde önemlidir.