Yargı
1 soruluk gerçek sınav dağılımı
- Yargı
- Yargı Organı
- Hakimler Ve Savcılar Kurulu
- Yüksek Mahkemeler
- Anayasa Mahkemesi
- Yargıtay
- Danıştay
- Uyuşmazlık Mahkemesi
- Sayıştay
Yargı Organı, Yüksek Mahkemeler ve Kurullar
KPSS Vatandaşlık testinde Yargı ünitesi; yüksek mahkemelerin hangileri olduğu, üyelerini kimin seçtiği (HSK, Cumhurbaşkanı, TBMM), HSK'nın yapısı ve Sayıştay/YSK tuzakları üzerinden sorulur. Aşağıdaki hap bilgiler bu tuzakları bertaraf etmek için hazırlanmıştır.
1. Yargı Yetkisi ve Hakimlik Teminatı
- Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız ve 'TARAFSIZ' mahkemelerce kullanılır ('Tarafsız' kelimesi 2017'de anayasaya eklenmiştir).
- Hakimler ve savcılar azlolunamaz, kendileri istemedikçe Anayasa'da gösterilen yaştan (65 yaş) önce emekliye ayrılamazlar.
- Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, hakim ve savcılar aylık ve ödeneklerinden yoksun bırakılamaz.
2. Yüksek Mahkemeler (Kritik 4'lü)
- Anayasa'da açıkça sayılan SADECE 4 adet Yüksek Mahkeme vardır: 1. Anayasa Mahkemesi, 2. Yargıtay, 3. Danıştay, 4. Uyuşmazlık Mahkemesi.
- Sayıştay, Yüksek Seçim Kurulu (YSK) ve Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) birer 'Yüksek Mahkeme' DEĞİLDİR.
- Bölge Adliye Mahkemeleri (İstinaf) ve Bölge İdare Mahkemeleri yüksek mahkeme değil, ikinci derece (ara) mahkemelerdir.
3. Anayasa Mahkemesi (AYM)
- 15 üyeden oluşur. Üyelerin 12'sini Cumhurbaşkanı, 3'ünü TBMM seçer.
- Üyeler 12 yıl için seçilir. Bir kişi iki defa AYM üyesi SEÇİLEMEZ.
- Cumhurbaşkanı, Bakanlar ve Yüksek Mahkeme Üyelerini görev suçlarından dolayı 'Yüce Divan' sıfatıyla yargılar.
- Siyasi partilerin mali denetimini (Sayıştay yardımıyla) yapar ve kapatılma davalarına (Yargıtay C. Başsavcısının davası üzerine) bakar.
- Kanunların, CBK'ların ve TBMM İçtüzüğünün iptal davalarına bakar (Bireysel başvuruları da karara bağlar).
4. Yargıtay ve Danıştay (Üye Seçimi Farkları)
- Yargıtay: Adli yargının en üst (temyiz) mahkemesidir. Üyelerinin TAMAMINI Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) seçer.
- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısını, Yargıtay Genel Kurulunun göstereceği 5 aday arasından CUMHURBAŞKANI seçer.
- Danıştay: İdari yargının en üst (temyiz) mahkemesidir.
- Danıştay üyelerinin dörtte üçünü (3/4) HSK, dörtte birini (1/4) CUMHURBAŞKANI seçer.
5. Uyuşmazlık Mahkemesi
- Adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm (karar) uyuşmazlıklarını kesin olarak çözer.
- Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanını, Anayasa Mahkemesi kendi üyeleri arasından seçer.
- Diğer mahkemelerle Anayasa Mahkemesi arasındaki uyuşmazlıklarda Anayasa Mahkemesi kararı esas alınır.
6. Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK)
- Bir mahkeme DEĞİLDİR. Adli ve idari yargıdaki hakim ve savcıların atama, nakil, terfi ve ihraç işlemlerini yapan idari bir kuruldur.
- 13 üyeden oluşur. Kurulun Başkanı Adalet Bakanı'dır. Adalet Bakanı Yardımcısı ise 'doğal(tabii) üye'dir.
- Kalan 11 üyenin 4'ünü Cumhurbaşkanı, 7'sini TBMM seçer.
- HSK'nın 'Meslekten çıkarma (İhraç)' cezası DIŞINDAKİ kararlarına karşı yargı yolu KAPALIDIR.
7. Sayıştay ve Yüksek Seçim Kurulu (YSK)
- Sayıştay: TBMM adına kamu idarelerinin mali denetimini yapar. Üyelerini TBMM seçer. Kararları KESİNDİR (İdari yargıya gidilemez) ancak Yüksek Mahkeme değildir.
- YSK: Seçimlerin dürüst yönetiminden sorumludur. 7 asıl 4 yedek (6 Yargıtay, 5 Danıştay'dan) üyeden oluşur. Kararları KESİNDİR (AYM dahil hiçbir yere gidilemez) ancak Yüksek Mahkeme değildir.
8. 2017 Değişikliği ve Askeri Yargı
- 2017 Anayasa değişikliği ile Askeri Yargı (Askeri Yargıtay, AYİM vb.) tamamen KALDIRILMIŞTIR.
- Disiplin mahkemeleri dışında askeri mahkeme kurulamaz. Sadece savaş halinde asker kişilerin görev suçları için kurulabilir.
9. KPSS İçin Stratejik Taktikler
- Yüksek Mahkeme Tuzağı: Şıklarda Sayıştay, YSK, HSK veya Bölge İdare Mahkemesi varsa bunlar Yüksek Mahkeme DEĞİLDİR.
- Üye Seçimi Tuzağı: Yargıtay üyelerinin TAMAMINI HSK seçer (Cumhurbaşkanı üye SEÇMEZ, sadece Başsavcıyı seçer).
- Danıştay Tuzağı: Danıştay'a TBMM veya AYM üye seçmez. (Sadece CB ve HSK seçer).
- Yüce Divan Tuzağı: Yüce Divan yargılamasını Yargıtay değil, Anayasa Mahkemesi yapar.
- HSK Başkanı Tuzağı: HSK'nın başkanı Cumhurbaşkanı değil, Adalet Bakanıdır.