Karma Test 25

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'terim anlamlı' bir sözcük kullanılmıştır?

• A) Olaylara bir de bu açıdan bakmalısın.
• B) Üçgenin iç açılarının toplamı 180 derecedir. ✓
• C) Onunla aramızdaki açıyı kapatamadık.
• D) Bu kamera açısı çok kötü olmuş.

B seçeneğindeki 'açı' sözcüğü, matematik/geometri bilim dalına ait özel bir kavramı karşıladığı için terim anlamlıdır. A ve C şıklarında mecaz, D şıkkında ise genel/gerçek anlamda kullanılmıştır.

2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'varsayım' anlamı vardır?

• A) Tut ki sınavı kazandın, ne yapacaksın? ✓
• B) Belki yarın yağmur yağar.
• C) Keşke o gün orada olsaydım.
• D) Sanırım bu işi başaracağız.

'Tut ki', 'Diyelim ki', 'Farz edelim' gibi ifadeler, gerçekleşmemiş bir olayı geçici bir süre gerçekleşmiş kabul etme anlamı taşır. Buna varsayım denir. B ve D ihtimal, C pişmanlık/istek bildirir.

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik fiil, oluşumu bakımından diğerlerinden farklıdır?

• A) Hasta oldu.
• B) Yardım etti.
• C) Sabretti.
• D) Gidiverdi. ✓

A, B ve C seçenekleri 'İsim + Yardımcı Eylem' (etmek, olmak) yoluyla kurulmuştur. D seçeneğindeki 'Gidiverdi' (Git-i-verdi) ise 'Fiil + Fiil' (Kurallı Birleşik Fiil - Tezlik) yoluyla kurulmuştur.

4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ki' bağlacı yanlış yazılmıştır?

• A) Baktım ki gelmiyor, ben gittim.
• B) Öyle bir geçer zamanki şaşırırsın. ✓
• C) Sen ki beni çok iyi tanırsın.
• D) Duydum ki unutmuşsun gözlerimin rengini.

'Zaman' sözcüğü 'SOMBAHÇEM' kodlamasındaki istisnalardan (kalıplaşmış bitişik yazılanlardan) biri değildir. Bu yüzden bağlaç olan 'ki' ayrı yazılmalıdır: 'Öyle bir geçer zaman ki'.

5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ünlü daralması' vardır?

• A) Sana gülüyor.
• B) Bizi bekliyor. ✓
• C) Eve koşuyor.
• D) Yolu görüyor.

Fiil kökü 'a' veya 'e' ile bitiyorsa ve '-yor' eki alıyorsa daralma olur. A (Gül-üyor), C (Koş-uyor) ve D (Gör-üyor) seçeneklerinde kök ünsüzle bittiği için daralma olmaz. B seçeneğinde 'Bekle-yor' sözcüğündeki 'e' sesi daralarak 'i' olmuştur (Bekliyor).

6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'dolaylı tümleç' (yer tamlayıcısı) **kullanılmamıştır**?

• A) Kitaplarını dolaba yerleştirdi.
• B) Seni sahilde gördüm.
• C) Yarın Ankara'ya gideceğim.
• D) Beni çok üzdün. ✓

A'da 'Dolaba' (Nereye?), B'de 'Sahilde' (Nerede?), C'de 'Ankara'ya' (Nereye?) dolaylı tümleçtir. D seçeneğinde Beni (Nesne), Çok (Zarf T.), Üzdün (Yüklem); dolaylı tümleç yoktur.

7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'de' bağlacının yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

• A) Sen de mi brütüs?
• B) Evde kimse yok.
• C) Sözde bize gelecekti.
• D) Gidip te gelmemek var. ✓

Bağlaç olan 'de/da' ayrı yazılır ve hiçbir zaman sertleşerek 'te/ta' biçimine dönüşmez. 'Gidip de' şeklinde yazılmalıdır.

8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'öznel' (kişisel görüş içeren) bir tanım yapılmıştır?

• A) Şiir, duyguların coşkulu bir dille anlatılmasıdır. ✓
• B) Kare, dört kenarı birbirine eşit olan geometrik şekildir.
• C) Sıfat, isimleri niteleyen veya belirten sözcük türüdür.
• D) Su, hidrojen ve oksijen atomlarından oluşur.

B, C ve D seçenekleri herkesçe kabul edilen, kanıtlanabilir (nesnel) tanımlardır. A seçeneği ise şiirin kişide uyandırdığı duyguya dayalı, kişisel (öznel) bir tanımdır.

9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'noktalı virgül' (;) doğru kullanılmıştır?

• A) At ölür, meydan kalır; yiğit ölür, şan kalır. ✓
• B) Pazardan; elma, armut, muz aldım.
• C) Ali; veli ve ahmet ile gitti.
• D) Eve geldim; uyudum.

Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır. A şıkkı buna en uygun örnektir. B'de iki nokta veya virgül (açıklama bulunmuyorsa), D'de virgül kullanılmalıydı.

10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'sıfat-fiil' (ortaç) kullanılmamıştır?

• A) Koşan atı durdurdu.
• B) Gelecek hafta sınav var.
• C) Tanıdık yüzler gördüm.
• D) Çocuk ağlayarak içeri girdi. ✓

A'da 'Koş-an', B'de 'Gel-ecek', C'de 'Tanı-dık' sıfat-fiil ekleridir. D seçeneğindeki 'Ağla-y-arak' zarf-fiil ekidir.

11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'nesne' (belirtili veya belirtisiz) yoktur?

• A) Kitabı dikkatlice okudu.
• B) Pazardan elma aldım.
• C) Bütün gün evde oturdu. ✓
• D) Seni çok seviyorum.

A'da 'Kitabı' (B.li Nesne), B'de 'Elma' (B.siz Nesne), D'de 'Seni' (B.li Nesne). C şıkkında 'oturdu' geçişsiz bir fiildir, nesne almaz.

12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'kurallı birleşik sıfat' yoktur?

• A) Geniş bahçeli ev.
• B) Kırık camlı pencere.
• C) Yıkık dökük duvar. ✓
• D) Üç günlük dünya.

Kurallı birleşik sıfatlar genellikle 'sıfat tamlaması + -lı/-lik' ekiyle yapılır (Geniş bahçe-li, Üç gün-lük). C seçeneğindeki 'Yıkık dökük' bir ikilemedir ve niteleme sıfatı grubundadır, kurallı birleşik sıfat yapısında değildir.

13. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ünsüz düşmesi' vardır?

• A) Ufacık bir evleri vardı. ✓
• B) Daracık sokaklardan geçtik.
• C) Azıcık aşım, kaygısız başım.
• D) Biricik yavrusunu kucakladı.

'Ufak-cık' birleşirken 'k' ünsüzü düşer ve 'Ufacık' olur. Diğerlerinde (Dar-a-cık, Az-ı-cık, Bir-i-cik) ünlü türemesi vardır.

14. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde anlatım bozukluğu vardır?

• A) Onunla fikirlerimiz uyuşmuyor.
• B) Hiçbiri ders çalışmadı, dışarı çıktı. ✓
• C) Kitap okumayı çok severim.
• D) Yarın size geleceğim.

Özne eksikliği vardır. 'Hiçbiri' ders çalışmadı (olumsuz yüklemle uyumlu), ancak 'Hiçbiri' dışarı çıktı (olumlu yüklem) diyemeyiz. İkinci cümle için 'Hepsi' öznesi getirilmelidir: '...hepsi dışarı çıktı'.

15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'belgisiz zamir' kullanılmıştır?

• A) Bazı insanlar çok konuşur.
• B) Kimi zaman buraya gelir.
• C) Birçoğu toplantıya katılmadı. ✓
• D) Hiçbir öğrenci kalmadı.

A, B ve D seçeneklerindeki 'Bazı, Kimi, Hiçbir' sözcükleri bir ismi nitelediği için belgisiz sıfattır. C seçeneğindeki 'Birçoğu' ismin yerini tuttuğu için belgisiz zamirdir.

16. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'büyük harflerin kullanımı' ile ilgili yanlışlık yapılmıştır?

• A) Kedimiz Pamuk çok yaramaz.
• B) Avukat Ahmet Bey geldi.
• C) İngilizce kursuna gidiyorum.
• D) Antep Fıstığı çok lezzetlidir. ✓

Özel ada dahil olmayan tür adları küçük yazılır. 'Antep' özel isimdir büyük yazılır, 'fıstığı' tür adıdır küçük yazılır. Doğrusu: 'Antep fıstığı'.

17. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'zaman zarfı' yoktur?

• A) Akşam size geleceğiz.
• B) Yarın sınavım var.
• C) Geceleri çok soğuk oluyor.
• D) İleri gitme, düşersin. ✓

'İleri' sözcüğü yer-yön zarfıdır. Diğer seçenekler (Akşam, Yarın, Geceleri) eylemin zamanını bildirir.

18. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'yapım eki' almış bir sözcük *yoktur*?

• A) Yolcular
• B) Gözlük
• C) Evimiz ✓
• D) Bilgi

A (Yol-cu), B (Göz-lük), D (Bil-gi) yapım eki almıştır ve türemiştir. C (Ev-imiz) sadece iyelik (çekim) eki almıştır, basittir.

19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'düzeltme işareti' (şapka) yanlış kullanılmıştır?

• A) Hâlâ bekliyorum.
• B) Rüzgâr çok sert esiyor.
• C) Kâğıt kalemi al.
• D) Gazete'deki reklâm. ✓

TDK'ye göre 'reklam' sözcüğünde düzeltme işareti kullanılmaz. (Hala/Hâlâ, Rüzgâr, Kâğıt kullanımları doğrudur).

20. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'sıralı cümle' vardır?

• A) Eve geldi ve yattı.
• B) Çok çalışırsan kazanırsın.
• C) Kapıyı açtı, içeri girdi. ✓
• D) Gelen gideni aratır.

Birden fazla yüklemi olan ve virgül ya da noktalı virgülle ayrılan cümlelere sıralı cümle denir. 'Kapıyı açtı' (1. cümle), 'içeri girdi' (2. cümle). A şıkkı 've' ile bağlandığı için bağlı cümledir.

21. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'sözde özne' kullanılmıştır?

• A) Polis hırsızı yakaladı.
• B) Hırsız yakalandı. ✓
• C) Annem yemek yaptı.
• D) Yağmur yağıyor.

'Yakalandı' edilgen çatılı bir fiildir. Yakalayan belli değildir. 'Hırsız' işi yapan değil, işten etkilenen olduğu için sözde öznedir.

22. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ünlü türemesi' vardır?

• A) Daracık bir elbise giymiş. ✓
• B) Küçücük elleri vardı.
• C) Ufacık bir sorun çıktı.
• D) Sıcacık çorba içtik.

'Dar-cık' birleşirken araya 'a' ünlüsü girer: 'Daracık'. Diğerlerinde ünsüz düşmesi vardır (Küçük-cük, Ufak-cık, Sıcak-cık).

23. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'amaç-sonuç' ilişkisi vardır?

• A) Hasta olduğu için gelmedi.
• B) Kilo vermek için spor yapıyor. ✓
• C) Çok yediğinden midesi ağrıdı.
• D) Yağmur yağınca ıslandık.

Spor yapmasının amacı 'kilo vermek'tir. Henüz gerçekleşmemiştir. A, C ve D şıklarında neden-sonuç (sebep gerçekleşmiş) ilişkisi vardır.

24. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'birleşik isim' oluşumu bakımından diğerlerinden farklıdır?

• A) Aslanağzı
• B) Hanımeli
• C) Bilgisayar ✓
• D) Keçiboynuzu

A (Aslan-ağzı), B (Hanım-eli), D (Keçi-boynuzu) 'Belirtisiz İsim Tamlaması' (İsim+İsim) yoluyla oluşmuştur. C (Bilgi-sayar) ise 'İsim + Fiil' (sıfat fiil benzeri) yoluyla oluşmuştur.

25. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'iyelik eki' almış bir sözcük yoktur?

• A) Gözleri çok güzeldi.
• B) Evim okula yakın.
• C) Kalemi bana ver. ✓
• D) Arabası bozulmuş.

C seçeneğindeki 'Kalemi' sözcüğündeki '-i', 'kalem' belli olduğu için belirtme hal ekidir (Neyi ver? Kalemi). Sahiplik bildirmez (Senin kalemi bana ver olmaz). Diğerlerinde (onun gözleri, benim evim, onun arabası) iyelik eki vardır.