İlk Türk İslam Devletleri - Türklerin İslamiyeti Kabulü
0 soruluk gerçek sınav dağılımı
- Talas Savaşı
- Karahanlılar
- Gazneliler
- Büyük Selçuklu Devleti
İlk Türk-İslam Devletleri
KPSS Tarih testinde ilk Türk-İslam devletleri, özellikle Karahanlılar, Gazneliler, Selçuklular ve Türk-İslam kültürünün gelişimi üzerinden sorular gelmektedir. İşte hap bilgiler:
1. Karahanlılar (840-1212)
- Türk-İslam tarihinin ilk devleti kabul edilir.
- Kurucusu Bilge Kül Kadir Han’dır.
- Satuk Buğra Han döneminde İslamiyet resmî din olmuştur.
- Ribat adı verilen kervansaraylar inşa etmişlerdir.
- Türkçeyi resmi dil yapmışlardır.
2. Gazneliler (963-1187)
- Kurucusu Alp Tigin’dir, en güçlü hükümdarı Gazneli Mahmud’dur.
- Gazneli Mahmud, Hindistan’a 17 sefer düzenlemiş ve “Sultan” unvanını alan ilk Türk hükümdar olmuştur.
- 1040 Dandanakan Savaşı’nda Selçuklulara yenilerek yıkılma sürecine girmişlerdir.
- Çok uluslu bir yapıya sahip oldukları için kısa sürede zayıflamışlardır.
3. Büyük Selçuklu Devleti (1040-1157)
- 1040 Dandanakan Savaşı ile kurulmuştur.
- En parlak dönemini Melikşah zamanında yaşamıştır.
- Nizamülmülk, ünlü vezirdir ve Siyasetname adlı eseri yazmıştır.
- 1055’te Tuğrul Bey, Bağdat Seferi ile Abbasi halifesini Şii Büveyhî baskısından kurtarmış ve “Doğunun ve Batının Sultanı” unvanını almıştır.
- 1071 Malazgirt Savaşı ile Anadolu’nun kapıları Türklere açılmıştır.
4. Anadolu Selçuklu Devleti (1077-1308)
- Kurucusu Kutalmışoğlu Süleyman Şah’tır.
- Anadolu’da kurulan ilk Türk-İslam devletidir.
- En parlak dönem I. Alaaddin Keykubat zamanında yaşanmıştır.
- Yassı Çemen Savaşı (1230) ile Harzemşahlar yıkılmıştır.
- 1243 Kösedağ Savaşı’nda Moğollara yenilerek zayıflamışlardır.
5. Harzemşahlar (1097-1231)
- Büyük Selçuklu mirası üzerinde kurulmuştur.
- Otrar Faciası (1218) sonrası Moğollarla savaş başlamış, yıkılış hızlanmıştır.
- 1230 Yassı Çemen Savaşı’nda Anadolu Selçuklularına yenilmişlerdir.
- 1231’de Moğollar tarafından tamamen yıkılmışlardır.
6. Türk-İslam Kültürü
- Hükümdarlık sembolleri: Hutbe okutma, sikke bastırma.
- İkta sistemi ile toprak gelirleri askerlere ve memurlara tahsis edilmiştir.
- Medreseler açılarak eğitim kurumsallaştırılmıştır.
- Fütüvvet teşkilatı (Ahilik) ile esnaf ve sanatkârlar düzenlenmiştir.
7. Türk-İslam Sanatı
- Camiler, medreseler, türbeler, ribatlar yapılmıştır.
- Büyük Selçuklular mimaride dört eyvanlı medrese sistemini geliştirmiştir.
- Anadolu Selçukluları mimaride taş işçiliği ve kervansaraylarıyla tanınır.
8. Türk-İslam Edebiyatı
- Kaşgarlı Mahmud – Divanü Lügati’t-Türk.
- Yusuf Has Hacip – Kutadgu Bilig.
- Ahmet Yesevi – Divan-ı Hikmet.
- Edip Ahmet Yükneki – Atabetü’l Hakayık.
9. Türk-İslam Bilimi
- Farabi – Muallim-i Sani (2. Öğretmen).
- Biruni – Coğrafya, matematik ve astronomi çalışmaları.
- İbni Sina – El Kanun fi’t-Tıbb eseriyle tıp alanında ünlüdür.
- Uluğ Bey – Astronomi çalışmaları yapmıştır.
- Harezmi – Cebirin kurucusu kabul edilir.